TEEN e-oper@; στο 1ο γυμνάσιο Σητείας- Εκπαιδευτικές & Κοινωνικές Δράσεις της Εθνικής Λυρικής Σκηνής για σχολεία

 

    Συμμετοχή του σχολείου μας στο πρόγραμμα «Όπερα σε 3 τάξεις» της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, το οποίο πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στην πόλη μας!

Πρόκειται για ένα πρόγραμμα διακαλλιτεχνικής εκπαίδευσης που απευθύνεται σε μαθητές και μαθήτριες Γυμνασίων και έχει ως κεντρικό άξονα ένα νέο, πρωτότυπο έργο μουσικού θεάτρου με τίτλο Teen e-όπερ@;. Στόχος του είναι η ουσιαστική ένταξη της όπερας και του μουσικού θεάτρου στην καθημερινότητα της σχολικής τάξης, μέσα από μια βιωματική, δημιουργική και συμμετοχική εκπαιδευτική διαδικασία. 

 Μέσω του Teen e-όπερ@; οι σχολικές τάξεις θα συμμετάσχουν ενεργά σε μια συλλογική διαδικασία εκμάθησης και δημιουργίας. Το έργο φέρνει στο προσκήνιο τη σκέψη, τη φωνή και τον εσωτερικό κόσμο των εφήβων, μετατρέποντας στιγμιότυπα της καθημερινότητάς τους σε κοινή καλλιτεχνική εμπειρία. Η μουσική και το κείμενο συνδυάζουν στοιχεία σύγχρονης και πειραματικής όπερας, σωματικά κρουστά (body percussion), χορικό λόγο και ηλεκτροακουστικές πρακτικές, με τη χρήση προηχογραφημένων και επεξεργασμένων ήχων. Τα ηχητικά αυτά επίπεδα συνυπάρχουν ζωντανά επί σκηνής με τον σωματικό και φωνητικό ήχο των μαθητών/τριών, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη μουσική εκπαίδευση. Η μουσική τεχνολογία λειτουργεί ως ενεργό εργαλείο δραματουργίας, δημιουργώντας ηχοτοπία και περιβάλλοντα που κινούνται ανάμεσα στον ρεαλισμό και τη φαντασία, με σταθερό άξονα τον μονόλογο των εφήβων.

https://www.nationalopera.gr/ekpaideusi-koinonia/ekpaideutikes-koinonikes-draseis-els/draseis-gia-sxoleia/item/7804-opera-se-3-takseis

                                                                πρόβα body percussion

                                                                   πρόβα χορικού λόγου
                                                      

Στο πλαίσιο της προετοιμασίας της παράστασης όλο τον Ιανουάριο του 2026, πραγματοποιήθηκαν τις πρωινές ώρες, τέσσερα δίωρα εργαστήρια, όπου συμμετείχαν ενεργά μαθητές και μαθήτριες της Γ΄ τάξης.

    

    Το πρωί της Παρασκευής 30 Ιανουαρίου οι συμμετέχοντες στο πρόγραμμα, με την καθοδήγηση της εκπαιδευτικής και καλλιτεχνικής ομάδας της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και της μουσικού του σχολείου μας κας. Χατζηλάμπρου Μαρίας, είχαν την ευκαιρία να παρουσιάσουν την μουσικοθεατρική παράσταση στους συμμαθητές και τους εκπαιδευτικούς, στο χώρο «ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΟ» της Σητείας!

    Η τέχνη έχει αναγνωριστεί ως ένα πολύτιμο εργαλείο μάθησης στην εκπαίδευση, διότι συμβάλλει στην ανάπτυξη της προσωπικότητας των παιδιών σε γνωστικό, κοινωνικό και συναισθηματικό επίπεδο. Η επαφή με διάφορες μορφές τέχνης, εικαστικά, μουσική, θέατρο, όπως στην συγκεκριμένη περίπτωση, βοηθά τα παιδιά να αναπτύξουν δεξιότητες επικοινωνίας, ομαδικότητας, ενσυναίσθησης, κριτικής σκέψης και δημιουργικότητας!

Tο επίσημο βίντεο του προγράμματος από την Εθνική Λυρική Σκηνή με τη συμμετοχή των δύο γυμνασίων της πόλης μας:

    Ευχαριστούμε για την υποστήριξη που μας παρείχαν την κα. Βέρα Περράκη και κα. Μαριάννα Ξενικάκη, Αντιδημάρχους Πολιτισμού και Παιδείας αντίστοιχα του Δήμου Σητείας.

Όλη η παρουσίαση του προγράμματος: 

https://www.facebook.com/reel/4125698167576936

Η Διευθύντρια του 1ου Γυμνασίου Σητείας

Δαούκα Ευθαλία

Πρόγραμμα Δευτέρας 16-2-26

 

Τσικνοπέμπτη 2026! (12-2-2026)

 

Αποκριάτικα έθιμα

Απόκριες ονομάζονται οι τρεις εβδομάδες πριν από την Καθαρή Δευτέρα οπότε αρχίζει και η μεγάλη νηστεία της Σαρακοστής. Ονομάστηκαν έτσι επειδή, την περίοδο αυτή, συνηθίζεται να μην τρώνε κρέας οι Χριστιανοί, δηλαδή «να απέχουν από κρέας». Ανάλογη με την ελληνική λέξη Αποκριά είναι και η λατινική λέξη καρναβάλι (Carneval, carnavale, από τις λέξεις<Carne=κρέας και Vale=περνάει).

Το κύριο γνώρισμα των Αποκριών είναι οι μεταμφιέσεις τις οποίες συναντάμε σε ολόκληρη την Ελλάδα, καθώς και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Το όνομα των μεταμφιεσμένων διαφέρει από τόπο σε τόπο: κουδουνάτοι, καμουζέλες, μούσκαροι αλλά το κοινότερο είναι μασκαράδες και καρνάβαλοι που προέρχεται από τις ιταλικές λέξεις maschera και carnevale.

Στην Ελλάδα υπάρχει πληθώρα εθίμων που διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή. Ας γνωρίσουμε κάποια από αυτά:

1^ο Έθιμο:

Πλέκοντας κορδέλες στο Γαϊτανάκι!

Από τα πιο γνωστά πανελλαδικά έθιμα, που διατηρούνται αυτούσια ως τις μέρες μας, είναι το γαϊτανάκι. Το γαϊτανάκι είναι ένας χορός που δένει απόλυτα με το χρώμα και το κέφι της απόκριας.

Δεκατρία άτομα χρειάζονται γι’ αυτόν το χορό. Ο ένας κρατά ένα μεγάλο στύλο στο κέντρο, από την κορυφή του οποίου κρέμονται 12 μακριές κορδέλες, διαφορετικού χρώματος η καθεμιά. Οι κορδέλες αυτές λέγονται γαϊτάνια και δίνουν το όνομά τους στο έθιμο. Οι υπόλοιποι δώδεκα χορευτές κρατούν από ένα γαϊτάνι και χορεύουν σε ζευγάρια. Καθώς κινούνται γύρω από το στύλο, κάθε χορευτής εναλλάσσεται με το ταίρι του κι έτσι πλέκουν τις κορδέλες πάνω του δημιουργώντας χρωματιστούς συνδυασμούς. Όταν πια οι κορδέλες τυλιχτούν στο στύλο και οι χορευτές χορεύουν όλο και πιο κοντά σε αυτόν, τότε ο χορός τελειώνει και το στολισμένο γαϊτανάκι μένει να θυμίζει το αποκριάτικο πνεύμα.

Ένας από τους παλιούς χορούς, είναι και ο Ζερβόδεξος. Έχει εύθυμο χαρακτήρα και ονομάζεται έτσι επειδή οι χορευτές προχωρούν μια προς τα αριστερά και μια προς τα δεξιά, ανάλογα με την μελωδία. Τον χόρευαν σε αρκετές περιοχές στην Ανατολική Κρήτη. Ήταν ο χορός που πάντα ανέβαζε τους δείκτες του κεφιού σε κάθε γλέντι. Τον χόρευαν και στους γάμους και μάλιστα νέοι και νέες, γιατί ήταν χορός αυθόρμητος και εύθυμος.

2^ο έθιμο

Εικονικός – Παρωδιακός Κρητικός γάμος

Οι εικονικοί – παρωδιακοί γάμοι απαντώνται σε πολλές ελληνικές περιοχές. Στην Κρήτη τους συναντούμε είτε ως αποκριάτικα είτε ως καθαροδευτεριάτικα δρώμενα με διαφορετική τυπολογία και πολλές τοπικές διαφοροποιήσεις. Συνήθως κυριαρχούν τα διπολικά σχήματα: νέος άνδρας – γριά γυναίκα, μικροκαμωμένος άνδρας – μεγαλόσωμη γυναίκα και έχουν ως στόχο την πρόκληση γέλιου, αλλά και τη δημιουργία κοινωνικών προτύπων. Συχνά το δρώμενο καυτηριάζει αταίριαστους γάμους που έχουν γίνει στην κοινότητα (μεγάλη γυναίκα – μικρός άνδρας κ.α.)

Η ευλογία του ανδρογύνου γίνεται με την καθιερωμένη τάξη, με εικονικό παπά και κουμπάρο, με ανθοδέσμη από τσουκνίδες και γαϊδουράγκαθα και ευχές για καλούς απογόνους. Και αυτές οι τελετουργίες μεταφέρουν τον άνθρωπο του σήμερα στο αρχαίο τυπικό που έχει ως βάση του την υποβοήθηση της γονιμότητας της γης, των ζώων και των ανθρώπων.

Θα παρακολουθήσουμε πρώτα τον γάμο ανάμεσα στην Μαρίτσα, ετών 25 και τον κυρ Κώστα, ετών 75! Η Μαρίτσα εμπιστεύτηκε την προξενήτρα που μόνο καλά λόγια είχε να πεί για τον κυρ-Κώστα. Το μόνο που ξέχασε να της πει… ήταν η ηλικία του! Τους ευχόμαστε… Βίον ανθόσπαρτον!

Άλλο ένα ευτυχισμένο ζευγάρι είναι η κυρά Ευτέρπη, ετών 80 με τον Μανωλιό, ετών 30. Όταν προξένεψαν την κυρά Ευτέρπη στον Μανωλιό, του έδειξαν φωτογραφία της νύφης κι αυτός… αποχασκώθηκε! Τέτοια ομορφιά, τέτοια χάρη, τέτοια φινέτσα, δεν είχε ξαναδεί! Δέχτηκε αμέσως. Μόνο που δεν του είπαν… πως η φωτογραφία ήταν απ΄την Ευτέρπη μαθήτρια! Τους ευχόμαστε να ζήσουν και να μακροημερεύσουν!

3^ο έθιμο

Σκούπα

Η Σκούπα είναι ένας εύθυμος, σκωπτικός χορός από τη νήσο της Λέρου, που έχει πια ξεχαστεί. Ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής στους βοσκούς και τους ξωτάρηδες (χωρικούς), που τον χόρευαν καλύτερα. Δεν έλειπε από τα γλέντια και ιδιαίτερα από εκείνα των Αποκριών. Χορεύεται από 6-7 ζευγάρια και κάποιον που αντί για ντάμα βαστά μια σκούπα….Η σκούπα όμως έχει ρόλο σημαντικό! Κάποια στιγμή πάνω στον χορό ακούγεται από τον τραγουδιστή η λέξη “Αλλαγή” …τότε όλοι πρέπει να αλλάξουν ντάμες κι αυτός που κρατεί την σκούπα να προλάβει να «αρπάξει» την ντάμα κάποιου. Όποιος μείνει χωρίς ντάμα χορεύει….με τη σκούπα!

4ο έθιμο

Λεράδες

Στην Κρήτη, γιορτάζουν τις μέρες του καρναβαλιού με ιδιαίτερη ένταση, αφού οι κιθάρες και τα μαντολίνα πρωτοστατούν στις εκδηλώσεις και συνοδεύουν τους μασκαράδες στην μεγάλη παρέλαση. Ένα από τα κρητικά αποκριάτικα έθιμα, είναι και οι «Λεράδες». Οι κουδουνάδες ή λεράδες απαντώνται σε όλη σχεδόν την Κρήτη και αποτελούν μια από τις πιο συνηθισμένες μεταμφιέσεις των κατοίκων ορεινών περιοχών του νησιού.  Φορούν γύρω από την μέση και τα χέρια μεγάλες κουδούνες και αποτελούν την συνηθέστερη μεταμφίεση των Κρητικών. Χαρακτηριστική δε μάσκα των Κρητικών, είναι η «Σιβιανή μάσκα». Αυτή είναι κατασκευασμένη από την ρίζα του φυτού «Αθάνατος». Ομάδα ανθρώπων φορά την μάσκα αυτή και περιφέρεται στα σπίτια του χωριού!

Τα κουδούνια αποτελούν σύμβολα ιεράρχησης των μελών του αποκριάτικου θιάσου, καθώς ο επικεφαλής κάθε ομάδας (ονομάζεται και Αράπης) φορά περισσότερα κουδούνια από τους υπόλοιπους. Αναπόσπαστο στοιχείο της αμφίεσης και Το Κρητικό Ραβδί, ή αλλιώς Κατσούνα. Ηλικιωμένοι και νέοι Βοσκοί Κρητικοί κρατούσαν συνεχώς μια Κατσούνα για να τους βοηθάει στο περπάτημα και κυρίως ανεβαίνοντας ορεινές περιοχές, όπου  βοσκούσαν τα ζώα τους και παρέμεναν εκεί για ημέρες. Ήταν πολύτιμο εργαλείο για την μεταφορά του σακουλιού τους, που περιείχε το καθημερινό κολατσιό και νερό που ετοίμαζε η νοικοκυρά Κρητικοπούλα. Πολύτιμες χρήσεις της Κατσούνας ακόμη ήταν να καθαρίζουν οι βοσκοί με αυτήν τα μονοπάτια τους, αλλά και να εγκλωβίζουν με τη ράχη της τα ζώα τους που θέλουν να τους ξεφύγουν, ενώ σε εμπόλεμες εποχές αποτελούσε και όπλο εναντίον του εχθρού.

Παρόμοιο εντυπωσιακό έθιμο που διασώζεται στη Γέργερη είναι και οι λεγόμενοι αρκουδιάρηδες, οι οποίοι βγαίνουν στους δρόμους από τις παραμονές της αποκριάς αλλά και την Καθαρά Δευτέρα, δημιουργώντας πανδαιμόνιο με τους ήχους των κουδουνιών και χορεύοντας το δικό τους ξέφρενο αποκριάτικο χορό.

Στη Μακεδονία κάθε χρόνο πραγματοποιούνται οι λεγόμενοι «Κουδουνοφόροι Τράγοι». Αυτοί, είναι ομάδες μεταμφιεσμένων, ντυμένοι με μαύρες γιδοπροβιές και τέσσερα πολύ μεγάλα σιδερένια κουδούνια. Όπως περιφέρονται στους δρόμους, προκαλούν αναστάτωση και θόρυβο, ενώ παράλληλα τραγουδούν και με γοερή φωνή.

Δράση Ευαισθητοποίησης και Ενημέρωσης του μαθητικού πληθυσμού για την Υγεία και την Υγιεινή της Έμμηνου Ρύσης.

    

    Πραγματοποιήθηκε στο σχολείο μας την Δευτέρα 26 και την Τρίτη 27 Ιανουαρίου, Δράση Ευαισθητοποίησης και Ενημέρωσης των μαθητών/τριών μας για την Υγεία και την Υγιεινή της Έμμηνου Ρύσης.

   Το Πρόγραμμα στοχεύει στην προαγωγή της υγείας των εφήβων, καθώς η εμμηνορρυσία αποτελεί μια φυσιολογική βιολογική διαδικασία, η οποία όμως εξακολουθεί να περιβάλλεται από κοινωνικά στερεότυπα, παρανοήσεις και ελλιπή ενημέρωση, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται αρνητικά η ψυχοκοινωνική ανάπτυξη, η αυτοεκτίμηση και η σχολική εμπλοκή των εφήβων, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις παρατηρούνται φαινόμενα αποκλεισμού ή ντροπής.

    Η ενίσχυση της έγκυρης και επιστημονικά τεκμηριωμένης ενημέρωσης γύρω από την εμμηνορρυσιακή υγεία συμβάλλει στη μείωση των προκαταλήψεων, στην ενδυνάμωση των μαθητών/τριών μας ως προς τη διαχείριση θεμάτων υγείας και ευεξίας, στη βελτίωση της ποιότητας ζωής, στην καλλιέργεια στάσεων σεβασμού και ισότητας μεταξύ των φύλων, καθώς και στη δημιουργία ενός συμπεριληπτικού σχολικού περιβάλλοντος.

Στα χνάρια των Κορνάρων

 

Λίγο πριν κλείσουμε για τις γιορτές των Χριστουγέννων το Γυμνάσιο Τουρλωτής και το 1^ο Γυμνάσιο Σητείας πραγματοποίησαν από κοινού εκπαιδευτική επίσκεψη στο Πισκοκέφαλο, στα πλαίσια του μαθήματος της Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας, της δράσης «Γνωριμία με τον τόπο μου και την παράδοση» με σκοπό να ανιχνεύσουν στοιχεία του παρελθόντος που σχετίζονται με τον ποιητή του Ερωτόκριτου και την οικογένειά του.

Αρχίσαμε την περιδιάβαση μας λοιπόν από τον αναπαλαιωμένο νερόμυλο των Κορνάρων στην ΒΑ πλευρά του γραφικού χωριού, ο οποίος ανήκε στον αδερφό του Βιτσέντζου, τον Ανδρέα. Εδώ μιλήσαμε για την χρησιμότητα των νερόμυλων κάποτε για το άλεσμα σιτηρών και άλλων καρπών, συμπεριλαμβανομένου και του ελαιόλαδου, και για την μηχανική τους με αυλάκια που οδηγούσαν το νερό στον «πύργο» ώστε να πέσει με φόρα και να κινήσει την φτερωτή κι αυτή με τη σειρά της τις οριζόντιες πλάκες σύνθλιψης των καρπών.

Στη συνέχεια περνώντας τιτιβίζοντας από τα στενά, φτάσαμε στο παλιό αρχοντικό που εικάζεται ότι ήταν κάποτε κτήμα της ονομαστής βενετοκρητικής οικογένειας κι αποτελούσε το ισόγειο τμήμα ενός πύργου διώροφου ίσως και τριώροφου. Σήμερα στεγάζονται εδώ τα γραφεία του Πολιτιστικού Συλλόγου Πισκοκεφάλου, ενώ στις μεγάλες του αίθουσες εκτίθενται διάφορα αντικείμενα παλιότερων εποχών.

Τρίτη μας στάση θα είναι ο ναός του Αγίου Γεωργίου στο κέντρο του χωριού με το οικόσημο της οικογένειας ψηλά στην πρόσοψή του. Στο τέλος μαζευτήκαμε όλοι στην πλατεία του χωριού πίνοντας ένα ζεστό ρόφημα, παίζοντας και χορεύοντας παραδοσιακούς ρυθμούς, ώσπου ήρθε η ώρα να γυρίσουμε πίσω.

Ευχαριστούμε θερμά την φιλόλογο του Γυμνασίου Τουρλωτής και αρχαιολόγο με ειδίκευση στην Ενετοκρατία, Μαριάννα Κατηφόρη για την ωραία ξενάγηση και το ενημερωτικό έντυπο που δημιούργησε για μας, καθώς και τα λεωφορεία του ΚΤΕΛ Σητείας για την μεταφορά μας από και προς το Πισκοκέφαλο. Επίσης ευχαριστούμε και το σύνολο των συνοδών εκπαιδευτικών και από τα δύο σχολεία. Ελπίζουμε αυτή να είναι η αρχή και για άλλες κοινές δράσεις!